5. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Hal Değişimi Konu Anlatımı

Hal Değişimi

Doğadaki maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere 3 halde bulunur. Maddelerin bu üç halinin birinden diğerine geçmesine hal değişimi denir. Buzun suya dönüşmesi katı halden sıvı hale geçişe, suyun buhar hale geçişi sıvıdan gaz hale geçişe örnektir. Maddenin katı halden sıvı hale geçmesine , sıvı halden gaz hale geçmesine , gaz halden sıvı hale geçmesine , sıvı halden katı hale geçmesine ise denir. Erime ile donma, buharlaşma ile yoğuşma birbirinin tersi olaylardır.

Maddenin Hal Değişimi

Maddenin Hal Değişimi

Erime ve Donma

Bir maddenin ısı alarak katı halden sıvı hale geçmesine erime denir. Erime olayının sonunda katı maddeler sıvı hale geçer. Tanımdan da anlaşılacağı üzere erime olayının gerçekleşmesi için maddeler çevrelerinden ısı alırlar. Örneğin katı haldeki tereyağını eritmek için ısı vermemiz gerekir. Aynı şekilde katı haldeki demiri eritmek, buzu su haline getirmek için de bu maddelere dışarıdan ısı vermek gerekir. Elimize aldığımız bir buz parçası bir süre sonra erir ve elimiz üşür. Bu durumun nedeni, buzun erirken elimizden ısı alması ve elimizin ısı kaybetmesinden dolayı üşümesidir.

Erime Olayı

Erime Olayı

Erime olayının tersinde ise maddeler sahip oldukları ısıyı dışarı vererek katı hale geçerler. Maddelerin ısı vererek katı hale geçmesine donma denir. Buzdolabına koyduğumuz sıvı maddelerin katılaşması, kışın göllerin ya da su birikintilerinin buz tutması donma olayına örnektir. Kar yağarken hava ısınır. Bunun nedeni de maddelerin donarken çevrelerine ısı vermeleridir.

Donma Olayı

Donma Olayı

Erime ve donma olayları birbirinin tersidir.

Demir, plastik, cam, alın ve gümüş gibi katı maddelere şekil verebilmek için ısı vererek eritir ve sıvı hale geçiririz. Daha sonra sıvı haldeki bu maddeleri uygun kalıplara dökerek dondurur ve katı hale geçiririz. Bu şekilde erime ve donma olaylarından yararlanılarak çeşitli eşya, araç ve gereçler yapılır. Benzer şekilde eski demir, plastik ve cam ürünleri erime ve donma olaylarından yararlanılarak geri dönüştürülebilir.

Buharlaşma, ve Yoğuşma

Sıvı maddeler çevrelerinden ısı alarak gaz hale geçerler. Bir maddenin ısı alarak sıvı halden gaz hale geçmesine buharlaşma denir. Buharlaşma için maddenin çevresinden ısı almasından dolayı maddenin çevresinde soğuma olur. Örneğin, elimize döktüğümüz kolonya elimizden ısı alarak buharlaşır, elimiz ısı verdiği için serinleme hissederiz. Denizden çıktığımızda tenimizde bulunan su vücudumuzdan ısı alarak buharlaşır, vücudumuz ısı verdiği için üşürüz.

Buharlaşma Olayı

Buharlaşma Olayı

Buharlaşmanın en hızlı olduğu duruma kaynama denir. Genellikle aynı anlamda kullanılan buharlaşma ve kaynama olayları birbirinden farklı olaylardır. Buharlaşma ve kaynama arasındaki farkları tablodan inceleyebilirsiniz.

Buharlaşma

Kaynama

Buharlaşma her sıcaklıkta gerçekleşir. Kaynama belirli bir sıcaklıkta geçekleşir. Saf maddelerin belirli bir kaynama noktası vardır. Örn: deniz seviyesinde su 100 0C’de, etil alkol 78 0C’de kaynar.
Buharlaşma sadece sıvının yüzeyinde olur. Kaynama sıvının her tarafında olur.
Sıvılar ısıtıldığında buharlaşma miktarı artar. Kaynama buharlaşmanın en hızlı olduğu andır.

Buharlaşma olayının tersinde ise maddeler ısı vererek gaz halden sıvı hale geçerler. Gaz haldeki maddelerin ısı vererek sıvı hale geçmesine yoğuşma denir. Su buharından yağmur oluşması, kışın evlerimizdeki camların buğulanması, buzdolabından çıkardığımız şişenin yüzeyinde ve çimlerin üzerinde oluşan su damlacıklarının oluşmasının nedeni yoğuşma olayıdır. Yoğuşma havada bulunan su buharının(gaz) soğuk bir ortamla karşılaştığında yoğuşarak sıvı hale geçmesidir. Yoğuşma sırasında maddeler çevrelerine ısı verdiğinden çevreleri ısınır.

Yoğuşma Olayı

Yoğuşma Olayı

Buharlaşma ve yoğuşma olayları birbirinin tersidir.

ve

Bazı katı maddeler ısı alarak sıvı hale geçmeden katı hale geçerler. Katı maddelerin ısı alarak sıvı hale geçmeden gaz hale geçmesine süblimleşme denir. Elbiselerimizi güveden korumak için ve koku giderici olarak kullandığımız naftalinin buharlaşması, dondurmanın erimesini engellemek için kullanılan kuru buz olarak kullanılan katı karbondioksitin buharlaşması süblimleşmeye örnektir.

Süblimleşme Olayı

Süblimleşme Olayı

Süblimleşmenin tersinde ise gaz haldeki maddeler ısı vererek sıvılamadan katı hale geçerler. Gaz haldeki bir maddenin ısı vererek sıvılaşmadan(yoğuşmadan) katı hale geçmesine kırağılaşma denir. Çimlerin, arabaların üzerinde oluşan buz kristallerinin oluşmasının nedeni kırağılaşmadır. Havadaki su buharının ani sıcaklık düşüşlerinde donması kırağı oluşmasına neden olur.

Kırağılaşma Olayı

Kırağılaşma Olayı

* Son yıllarda yapılan araştırmalara göre naftalinin çeşitli sağlık sorunlarına neden olabileceği tehlikesi ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle naftalin kullanılan yerlerde sağlığa zararlı olmayan mor kekik, lavanta, sedef, çörek otu gibi doğal bitkiler kullanılmaya başlanmıştır.

 

Bir önceki yazımız olan 7. Sınıf Fen Bilimleri Atomun Yapısı Konu Anlatımı başlıklı yazımızda 7. Sınıf , 7. Sınıf ve 7. Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı hakkında bilgiler verilmektedir.

Google arama terimleri:

  • maddenin hal değişimi 5 sınıf
  • maddenin hal değişimi
  • 5 sınıf maddenin hal değişimi
  • fen bilimleri maddenin hal nelerdir
  • 5 sınıf fen maddenin hal değişimi konu anlatımı
  • 5 sınıf maddenin hal değişimi konu anlatımı
  • 5 sınıf fen maddenin hal değişimi
  • fen bilimleri 5 sınıf maddenin hal değişimi
  • 5 sınıf fen bilimleri maddenin hal değişimi konu anlatımı
  • fen dersi hal değişimi özeti
  • kışın buğulanma olayı niye olur fen
  • 5 sınıf konu anlatımı

>>> İNDİRİLEBİLİR DOSYALAR <<<

İlginizi Çekebilir!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Robot Olmadığınızı İspatlayın * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.