6. Sınıf Fen Bilimleri Yoğunluk Konu Anlatımı

Çevremizdeki tüm maddelerin belirli bir kütlesi ve hacmi vardır. Bu nedenle kütle ve hacim maddeler için ortak özelliktir. Kütle, değişmeyen madde miktarıdır. Kütle, “m” harfi ile gösterilir ve birimi; gram(g) ve kilogram(kg)’dır. Hacim, maddenin boşlukta kapladığı alan olarak tanımlanabilir. Hacim “V” harfi ile gösterilir ve birimi “cm3”tür. Kütle eşit kollu terazi ile, hacim dereceli silindir ile ölçülür.

Bir maddenin kütlesinin hacmine oranı o maddenin yoğunluğunu verir. Bir maddenin “birim hacminin (1 cm3) kütlesine” maddenin yoğunluğu denir. Yoğunluk maddeler için ayırt edici özelliktir. Yoğunluk “d” harfi ile gösterilir. Kütle gram(g), hacim cm3 olarak alındığında yoğunluk birimi g/cm3 olur.

Kütle-Hacim-Yoğunluk-İlişkisi

Kütle-Hacim-Yoğunluk-İlişkisi

Bir maddenin yoğunluğunu bulmak için;

Yoğunluk Hesaplama Fromülü

eşitliği kullanılır.

Örnek 1: Hacmi 10 cm3 olan bir buz parçasının kütlesi 40 g olduğuna göre yoğunluğunu nedir?

Çözüm

Verilenler:

m = 40 g

V = 10 cm3

İstenilen:

d = ?

d = m/V  ==> d = 40 g / 10 cm==> d = 4 g/cm3

 

Belirli bir şekli olmayan cisimlerin yoğunluğunu hesaplarken;

  • Cismin kütlesi eşit kollu terazi ile ölçülür.
  • Cismin hacmi dereceli silindir ile bulunur. Dereceli silindir içerisine belirli bir hacimde sıvı eklenir. Daha sonra cisim sıvı içerisine bırakılır. Dereceli silindirdeki son sıvı seviyesinden ilk sıvı seviyesi çıkarılır. Aradaki fark cismin hacmine eşittir.

Örnek 2: Aşağıdaki taş parçası 50 cm3 su bulunan beherin içerisine konulduğunda beherdeki su seviyesi 120 cm3 olmuştur. Taşın kütlesi ise 35 gram olarak tartılmıştır. Buna göre verilerden yararlanarak taşın yoğunluğunu hesaplayınız.

Hacim Hesaplama

Verilenler:

m= 35 g

V = 120 – 50 = 70 cm3

İstenilen:

d = ?

d = m/V  ==> d = 35 g / 70 cm==> d = 0,5 g/cm3

Cisimlere ait kütle-hacim grafiklerinden yararlanarak cisimlerin yoğunluğunu hesaplamak için;

  • Grafiğin herhangi bir noktasındaki kütle ve hacim değerlerinden yararlanılır.

Örnek 3: Aşağıda verilen kütle-hacim grafiğinden yararlanarak gümüş ve demirin yoğunluklarını hesaplayınız.

Kütle-Hacim Grafiği

Kütle-Hacim Grafiği

Grafikten altın için;

m= 64 g ; V = 4 cm3 değerlerini kullanalım. Buna göre altının yoğunluğu;

d = m/V  ==> d = 64 g / 4 cm==> d = 16 g/cm3

Grafikten gümüş için;

m= 96 g ; V = 12 cm3 değerlerini kullanalım. Buna göre altının yoğunluğu;

d = m/V  ==> d = 96 g / 12 cm==> d = 8 g/cm3

Grafikten bakır için;

m= 80 g ; V = 20 cm3 değerlerini kullanalım. Buna göre altının yoğunluğu;

d = m/V  ==> d = 80 g / 20 cm==> d = 4 g/cm3

olarak hesaplanır.

Yoğunlukların Karşılaştırılması

Aynı şartlarda farklı maddelerin yoğunlukları birbirinden farklıdır. Çünkü farklı maddelerin tanecik yapıları ve taneciklerinin arasındaki boşluklar da farklıdır. Bu nedenle yoğunluk maddeler için ayırt edici özelliktir.

Maddenin farklı hâllerinin(katı-sıvı-gaz) yoğunlukları da birbirinden farklıdır. Maddenin tanecikleri arasındaki boşluk ne kadar az ise maddenin hacmi o kadar küçülür. Eşit kütlede hacim ne kadar küçük olursa yoğunluk o kadar büyük olur. Genellikle madde katı hâlden sıvı hâle ve sıvı hâlden gaz hâline geçtiğinde tanecikleri arasındaki boşluk artar ve maddenin yoğunluğu da azalır. Bundan dolayı aynı maddenin yoğunluğunun en fazla olduğu hâli genellikle katı hâli iken, yoğunluğunun en az olduğu hâli ise gaz hâlidir.

Maddelerin yoğunluğu madde miktarına bağlı değildir. Çünkü madde miktarı artıkça maddenin kütlesi ve hacmi aynı oranda arttığı için maddenin yoğunluğu sabit kalır. Örneğin aynı sıcaklıkta bir damla suyun yoğunluğu bir sürahi suyun yoğunluğuna eşittir. Çünkü maddelerin yoğunluğu sabittir ve sadece sıcaklıkla değişir. Genellikle sıcaklık artarsa maddelerin hacmi artacağından yoğunlukları azalır.

Maddelerin yoğunluklarını karşılaştırmanın en kolay yolu, maddelerin bir sıvıda batma veya yüzme özelliklerinin karşılaştırılmasıdır. Yoğunluğu sıvının yoğunluğundan büyük olan madde sıvının dibine batarken, Yoğunluğu sıvının yoğunluğundan az olan madde sıvıda yüzer.

Birbirine karışmayan sıvı maddelerin yoğunluklarını birbiri ile karşılaştırırken yoğunlukları farklı olan ve birbirine karışmayan sıvılar aynı kap içine konulur. Sıvı maddelerden yoğunluğu büyük olan en altta kalacak şekilde yukarıya doğu sıralanırlar.

Örneğin; aşağıda birbirine karışmayan sıvıların aynı kap içerisindeki konumları verilmiştir.

Sıvıların Yoğunluklarını Karşılaştırma

Sıvıların Yoğunluklarını Karşılaştırma

Buna göre sıvıların yoğunluk sıralaması: dP > dO > dN > dM > dL > dK  şeklinde olur.

Suyun Yoğunluğu ve Canlılar İçin Önemi

Maddenin farklı hâllerinin yoğunluklarının birbirinden farklı olmasından dolayı suyun da farklı hallerinin yoğunluğu birbirinden farklıdır. Normal şartlarda sıvı bir madde soğudukça taneciklerinin hızı yavaşlar ve tanecikler birbirine yaklaşır. Böylelikle maddenin hacmi küçülür. Hacmi küçülmesine rağmen maddenin kütlesi değişmez. Bu nedenle maddelerin yoğunluğu artar. Ancak;

Su, bu davranışı göstermeyen nadir maddelerden biridir. Birçok maddenin katı hâlinin yoğunluğu sıvı hâlinden daha büyük olmasına rağmen, buzun yoğunluğu suyun yoğunluğundan küçüktür. Çünkü su donarken tanecikleri birbirine yaklaşmaz aksine birbirinden uzaklaşırlar. Bu durum buzun hacminin aynı miktardaki suyun hacmine göre daha büyük olmasına neden olur. Bu nedenle buz parçası su içerisinde yüzer, donan şişeler patlar.

Buz Suda Yüzer-Donan Şişe Patlar

Buz Suda Yüzer-Donan Şişe Patlar

Suyun sahip olduğu bu sıra dışı özellik hayatın devamını sağlayan önemli bir özelliktir. Buz dağlarının suyun üzerinde yüzmesi buzun yoğunluğunun sudan küçük olmasından kaynaklanmaktadır.

Okyanuslarda Buz Dağları Batmaz

Okyanuslarda Buz Dağları Batmaz

Buz dağları suya batsaydı okyanuslar dipten donardı. Bu durum dipte yaşayan canlıların ve onlarla beslenen diğer tüm canlıların ölmesine ve suda hayatın sona ermesine neden olurdu.

Göllerdeki Sular Üstten Donar Sudaki Hayat Devam Eder

Göllerdeki Sular Üstten Donar Sudaki Hayat Devam Eder

Kışın donan suların, nehirlerin ve göllerin yüzeyini kaplaması suların dibe doğru donmasını önler. Bu durum sulardaki yaşamın devam etmesini sağlar.

Bir önceki yazımız olan 7. Sınıf Fen Bilimleri Saf Maddeleri Tanıyalım(Elementler) Konu Anlatımı başlıklı yazımızda 7. Sınıf , 7. Sınıf ve 7. Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı hakkında bilgiler verilmektedir.

Google arama terimleri:

  • 6 SINIF FEN BİLİMLERİ YOĞUNLUK KONU ANLATIMI
  • 6 sınıf yoğunluk konu anlatımı
  • yogunluk
  • 6 sinif fen yogunluk
  • 6 sınıf fen yoğunluk konu anlatımı
  • 6 sınıf yoğunluk
  • 6 SINIF YOĞUNLUK soruları
  • yoğunluk konu anlatımı
  • maddenin tanecikli yapısı 6 sınıf konu anlatımı
  • 6 sınıf fen bilimleri yoğunluk
  • maddenin hacim konusu kazanımlar
  • 6 sınıf yogunluk konusu

>>> İNDİRİLEBİLİR DOSYALAR <<<

İlginizi Çekebilir!

4 yorum yazıldı “6. Sınıf Fen Bilimleri Yoğunluk Konu Anlatımı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Robot Olmadığınızı İspatlayın * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.