8.Sınıf Fen Bilimleri DNA ve Genetik Bilgi Konu Anlatımı

8. Sınıf Fen Bilimleri Dersi 1. Ünite: Hücre Bölünmesi ve Kalıtım ünitesinin 3.Bölüm: ve Genetik Bilgi Konu Anlatımlarını fenehli.com üzerinden indirebilirsiniz. Konu anlatımları tamamen tarafımdan hazırlanmıştır. ve Genetik Bilgi Konu Anlatımını aşağıdan okuyabileceğiniz gibi word dosyasını da indirebilirsiniz.

DNA VE GENETİK BİLGİ

DNA ve Genetik Kod

Göz renginiz, boyunuzun uzunluğu, ten renginiz, saçınızın kıvırcık ya da düz olması gibi bazı özellikleriniz anne veya babanıza ya da bazı yakın akrabalarınıza benzeyebilir. Fakat bu benzerlikler genellikle bir veya birkaç özellikle sınırlı olup ailedeki bireylerden hiçbirinin diğerinin aynısı değildir.

Bu sayfadaki konu anlatımı 2015-2016 Eğitim Öğretim yılı için hazırlanmıştır.

2016-2017 Eğitim Öğretim yılında uygulanacak olan müfredata uygun olarak güncellenmiş konu anlatımı için tıklayınız.  

Her canlı kendi türünün temel özelliklerini taşır. Kendi türüne özgü temel özelliklerine göre diğer canlılardan ayırt edilir ve tanınır. Canlıların temel özellikleri kalıtım yoluyla dölden döle aktarılır. Bu özelliklerin anne ve babadan yavruya aktarılmasını sağlayan yapılar hücre çekirdeğinde bulunur ve kısaca DNA olarak adlandırılır.

DNA’yı Tanıyalım

DNA, canlının özelliklerinin soydan soya taşınmasını sağladığı için kalıtım molekülü olarak da adlandırılır. Kalıtsal bilgiler DNA üzerinde bulunan ve adı verilen parçacıklar tarafından taşınır.

DNA molekülü, nükleotit adı verilen yapı birimlerinden oluşur. Çok sayıda nükleotit birbirine bağlanarak nükleotit zincirini meydana getirir. Bir DNA’nın yapısında iki nükleotit zinciri bulunur. Nükleotit zincirleri bir sarmaşığın dalları gibi birbirinin çevresinde dönerek sarmal oluşturur.

DNA Modeli

DNA Modeli

Bir nükleotit; bir şeker, bir fosfat ve bir bazdan oluşur. Nükleotitlerin yapısında bulunan şeker ve fosfatlar aynı olduğu hâlde bazlar; Adenin (A), Guanin (G), Sitozin (C) ve Timin (T) olmak üzere dört çeşittir.

Nükleotidlerin Yapısı

Nükleotidlerin Yapısı

Her nükleotit, yapısında bulunan baza göre adlandırılır.

Adenin ve Guain Nükleotidleri

Adenin ve Guain Nükleotidleri

Sitozin ve Timin Nükleotidleri

Sitozin ve Timin Nükleotidleri

DNA molekülünü oluşturan zincirlerdeki nükleotitlerin alt alta dizilişlerinde belli bir kural yoktur.

Ancak karşılıklı dizilişlerde, daima adenin nükleotitle timin nükleotit, guanin nükleotitle de sitozin nükleotit karşı karşıya gelir.

Mitoz sonucunda oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısı ana hücrenin kromozom sayısına eşittir. Bu eşitlik kromozomların kendi kendilerini eşlemeleri ile sağlanır. Kromozom eşlemesi aslında DNA’nın kendi kendisini eşlemesi ile gerçekleşir.

DNA'nın Kendini Eşlemesi

DNA’nın Kendini Eşlemesi

Eşleme sırasında DNA’nın yapısını oluşturan nükleotit zincirleri önce birbirinden ayrılır. Daha sonra her zincirin karşısında yeni bir nükleotit zincirinin oluşması ile iki ayrı DNA molekülü meydana gelir.

DNA’nın kendisini eşlemesi sonucunda oluşan yeni DNA molekülleri yapı ve özellik olarak tamamen ilk DNA’nın kopyasıdır.

Kardeşim Niçin Benden Farklı?

Nükleotit, gen, DNA ve kromozom kavramları birbirleriyle ilişkili kavramlardır. Bildiğiniz gibi bir nükleotit baz, şeker ve fosfattan oluşur. Çok sayıda nükleotidin birbirine bağlanması ile nükleotit zinciri, iki nükleotit zincirinin sarmal şekilde karşı karşıya gelmesi ile de bir DNA molekülü oluşur. Kromozomlar DNA moleküllerinden oluşmaktadır. Kromozomlar üzerinde bulunan ve her biri bir karakterin ortaya çıkmasını belirleyen parçacıklara gen adı verilir. Farklı bireylerde nükleotitlerin sayısı ve dizilişi farklı olduğu gibi kromozomlar üzerindeki genler de birbirinden farklıdır. Bu yüzden kardeş bireyler arasında farklılıklar bulunur.

Kardeşler arasındaki farklılıkların nedenlerinden biri de mayoz bölünme sırasında gerçekleşen gen alışverişidir. Mayoz sırasında biri anneden diğeri babadan gelen kardeş kromozomlar arasında gen alışverişi gerçekleşir. Parça değişimi adı verilen bu olay, bölünme sonucunda oluşan yavru hücrenin gen yapısının, ana hücrenin gen yapısından farklı olmasına neden olur.

Kromozomların gen yapıları bazen parça değişimi olmadan da değişebilir. Bir canlının gen yapısının çeşitli dış etkilerle değişmesi olayına adı verilir. Mutasyon sonucunda genetik yapıda meydana gelen değişiklikler ana canlının fenotipinde gözlenemez, ancak bu canlının yavrularında ortaya çıkabilir.

Mutasyon Örneği

Mutasyon Örneği

Yüksek sıcaklık (45°C ve üzeri), radyoaktif ışınlar ve bazı kimyasal maddeler canlıların gen yapılarında değişikliklere neden olabilir.

Mutasyonlar, canlılarda bazen olumlu bazen de olumsuz değişmelere neden olabilir.

Örneğin bazı bitkilerde insanlar tarafından oluşturulan mutasyon sonucunda normalden daha büyük ya da daha dayanıklı türler elde edilebilir.

Buna karşılık insanlarda görülen hemofili, orak hücreli anemi, altı parmaklı olma gibi rahatsızlıklar mutasyon sonucunda ortaya çıkan olumsuz değişmelerdir.

Bazen sıcaklık, ışık, nem ve beslenme gibi çevresel nedenlerle bir canlının fenotipinde değişimler oluşabilir. Bu değişimler canlının gen yapısını etkilemediği için yeni kuşaklara geçmez. Canlıların fenotipinde meydana gelen ve kalıtsal olmayan değişimlere adı verilir.

Modifikasyon Örneği

Modifikasyon Örneği

Çuha çiçeği bitkisi, sıcaklığı 15-25°C arasında olan bir ortamda yetiştirilirse çiçek rengi kırmızı; 25-35°C arasındaki bir ortamda yetiştirilirse çiçek rengi beyaz olur. Bu örnekte olduğu gibi modifikasyon, çevre şartlarının etkisiyle ortaya çıkan ve kalıtsal olmayan değişmelerdir. Modifikasyon sırasında canlının gen yapısında bir değişme olmaz.

Günümüzde, gen teknolojisi ve genetik mühendisliğinin gelişmesine bağlı olarak, genlerin neden olduğu bazı hastalıklar doğumdan önce teşhis edilebilmektedir. Genetik hastalıklardan bazıları tedavi edilebildiği hâlde bazı genetik hastalıkların günümüz koşullarında tedavisi mümkün değildir.

Son yıllarda genetik mühendisleri, bozuk genlerin yerini bulmak ve bu genleri normal dizilişli genlerle değiştirmek amacıyla çalışmaktadırlar. Genetik mühendislerinin çalışmaları sonucunda, hâlen insan genlerinin önemli kısmının yerleri ve işlevleri belirlenmiş olup bu konudaki çalışmalar devam etmektedir. Bitki, hayvan ve bazı organizmaların yapılarının değiştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar hız kazanmıştır. Genetik mühendisliğinin başlıca uygulama alanları şu şekilde sıralanabilir:

  • Klonlama
  • Türlerin ıslah edilmesi
  • Yeni sebze ve meyvelerin üretilmesi
  • İnsan sağlığına yönelik olarak yeni proteinlerin geliştirilmesi
  • Bazı hormon, vitamin ve antibiyotiklerin üretilmesi
  • Bitkilerde verimliliğin ve dayanıklılığın artırılması
  • Hastalık yapan genlerin tespit edilmesi ve değiştirilmesi
  • Suların atık maddelerden arındırılması

Gen teknolojisinin kullanımı bir yandan fayda sağlarken diğer yanda insanlık ve toplum için bazı olumsuzlukları da beraberinde getirmektedir. Bu olumsuzlukların başında, gen yapılarına müdahale edilmesinin istenmeyen bazı sonuçların ortaya çıkmasına neden olabileceği ihtimali gelmektedir. Oluşturulacak yeni organizmaların hastalık yapıcı veya çevreyi bozucu etkilerinin olabileceği yönünde kaygılar bulunmaktadır.

Bir önceki yazımız olan Bitki Hücresi ve Hayvan Hücresi Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar başlıklı yazımızda 6. Sınıf Fen Bilimleri Etkinlikler, 6.Sınıf Fen Bilimleri Ders Notu ve 6.Sınıf Hücre Ders Notu hakkında bilgiler verilmektedir.

Google arama terimleri:

  • Dna ve genetik kod
  • 8 sınıf dna ve genetik kod konu anlatımı
  • dna ve genetik kod 8 sınıf konu anlatımı
  • 8 sınıf dna ve genetik kod
  • dna 8 sınıf
  • dna ve genetik kod 8 sınıf
  • 8 sınıf dna
  • 8 sınıf fen dna ve genetik kod
  • 8 sinif fen bilimleri dna
  • 8 sınıf fen dna konu anlatımı
  • DNA ve genetik kod konu anlatımı
  • dna genetik kod

>>> İNDİRİLEBİLİR DOSYALAR <<<

İlginizi Çekebilir!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Robot Olmadığınızı İspatlayın * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.