5. Sınıf Fen Bilimleri Isı ve Sıcaklık Konu Anlatımı

Isı ve Sıcaklık

Dünya’nın ısı ve ışık kaynağı güneştir. Güneş Dünya’dan çok uzakta olmasına rağmen enerjisi ile Dünya’yı ısıtır ve aydınlatır. Isınmak için kullandığımız odun, kömür, petrol, doğalgaz gibi yakıtların da sahip olduğu enerjinin kaynağı Güneş’tir. Bu yakıtları yakarak açığa çıkan ısı enerjisinden yararlanırız. Buna göre ısı bir enerji türüdür. Isı bir maddenin taneciklerinin sahip olduğu enerjilerin toplamıdır. Isının bir maddeden başka bir maddeye akış yönünü bir büyüklük olarak göstermek için sıcaklık kavramı kullanılır. Sıcaklık, bir maddenin taneciklerinin ortalama enerjisidir. Sıcaklık bir ölçü kavramıdır. Sıcaklık değerine bakarak bir maddenin ne kadar sıcak veya ne kadar soğuk olduğunu görebiliriz.

Isı maddeler arasında alınıp verilebilir. Sıcaklık ise bir maddenin aldığı ya da verdiği ısı enerjisinin göstergesidir. Sıcaklığın var olmasının nedeni ısıdır. Bir madde ısı aldığında sıcaklığı artar, madde dışarıya ısı verdiğinde sıcaklığı azalır.

Isı ve sıcaklık birbirinden çok farklı kavramlardır. Örneğin;

• Yanan bir kibrit çöpünün sahip olduğu ısı miktarı bir odayı ısıtmaya yetmezken, sıcaklığı elimizi yakacak kadar yüksektir.
• Kalorifer peteğinin sahip olduğu ısı miktarı bir odayı ısıtmaya yeterken, sıcaklığı elimizi yakamayacak kadar düşüktür.

Isı ve sıcaklık kavramlarına ait özellikleri aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz.

ISI	SICAKLIK
Isı bir enerji türüdür.	Sıcaklık bir enerji değildir. Bir ölçüm değeridir.
Isının birimi Joule(Jul) ve kaloridir.	Sıcaklık birimi santigrat derecedir.
Isı kalorimetre kabı ile hesaplanır.	Sıcaklık termometre ile ölçülür.
Maddeler arasında alınıp verilebilir.	Maddeler arasında alınıp verilmez. Isının akış yönünü belirler.
Madde miktarına bağlıdır.	Madde miktarına bağlı değildir.

Isı ve sıcaklık kavramları birbirinden farklı kavramlardır. Ancak günlük hayatta yanlışlıkla birbirinin yerine kullanılmaktadır. Aşağıda ısı ve sıcaklık kavramlarının yanlış kullanımına örnekler verilmiştir.

YANLIŞ	DOĞRU
Düşük ısılarda mükemmel temizlik	Düşük sıcaklıklarda mükemmel temizlik
Doktor, Emir’in vücut ısısını ölçtü.	Doktor, Emir’in vücut sıcaklığını ölçtü.
Maddelerin ısıları eşit oluncaya kadar ısı alışverişi oldu.	Maddelerin sıcaklıkları eşit oluncaya kadar ısı alışverişi oldu.
İstanbul’da havanın ısısı 30 0C olarak ölçüldü.	İstanbul’da havanın sıcaklığı 30 0C olarak ölçüldü.
Odun yandığında çevresine sıcaklık verir.	Odun yandığında çevresine ısı verir.
Isısı yüksek olan madde çevresine sıcaklık verir.	Sıcaklığı yüksek olan madde çevresine ısı verir.
Sütün ısısı 60 0C’dir.	Sütün sıcaklığı 60 0C’dir.

Isı Alışverişi

Sıcaklıkları farklı olan maddeler arasında ısı alışverişi gerçekleşir. Örneğin elimize aldığımız sıcak bir çay elimizi ısıtır. Çünkü Çayın sıcaklığı ile elimizin sıcaklığı birbirinden farklıdır. Isı alışverişinin gerçekleşmesi için;

• Maddelerin sıcaklıklarının birbirinden farklı olması ve
• Maddelerin birbirine temas etmesi gerekir.

Isı alışverişinin yönü sıcaklığı yüksek olan maddeden sıcaklığı düşük olana doğrudur. Isı alışverişi maddelerin sıcaklıkları eşit oluncaya kadar devam eder ve sıcaklıklar eşitlendiğinde ısı alışverişi durur. Isı alışverişi sonunda sıcaklığı yüksek olan madde ısı verdiği için sıcaklığı azalırken, sıcaklığı düşük olan madde ısı aldığı için sıcaklığı yükselir.

Bir önceki yazımız olan 6. Sınıf Fen Bilimleri Yoğunluk Konu Anlatımı başlıklı yazımızda 6. Sınıf Fen Bilimleri Konu Anlatımı, 6. Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı ve Fen Bilimleri Ders Notları hakkında bilgiler verilmektedir.

Google arama terimleri:

• ısı ve sıcaklık 5 sınıf
• 5 sınıf ısı ve sıcaklık konu anlatımı
• 5 SINIF ISI VE SICAKLIK
• 5 sınıf fen bilimleri ısı ve sıcaklık konu anlatımı
• 5 sınıf fen ısı ve sıcaklık