Günlük Hayatta İş - Bilimsel Anlamda İş Değil
Kuvvet, İş ve Enerji
Günlük hayatta bilgisayar başında çalışma, öğrencilerin sırt çantalarını taşıması, öğretmenin ders anlatması, ödev yapma, halteri havada tutma gibi durumlar da “iş” yaptığımızı söyleriz. Ancak bilim insanlarının tanımladığı “iş” kavramı ile günlük hayatta kullandığımız “iş” kavramı birbirinden farklıdır.
Günlük Hayatta İş – Bilimsel Anlamda İş Değil
Günlük hayatta emek harcadığımız veya yorulduğumuz her durumda iş yaptığımızı söyleriz. Ancak bilimsel(fiziksel) anlamda iş yapmış olabilmek için;
İş Yapabilen Kuvvet
Buradan da anlaşılacağı üzere cisimlere kuvvet uygulamak hatta yer değiştirmek bilimsel anlamda iş yapmış olmak için yeterli değildir. Cismin yer değiştirmesinin uygulanan kuvvet doğrultusunda olması gerekir.
Örneğin; duvara kuvvet uygulayan bir kişi enerji harcadığı için günlük hayattaki anlamıyla iş yapmış olur. Ancak duvara ne kadar kuvvet uygulamış olursa olsun duvara yer değiştirme hareketi yaptıramayacağından bilimsel anlamda iş yapmış sayılmaz. Bilimsel(Fiziksel) anlamda iş yapmış olmak için duvarın uygulanan kuvvet doğrultusunda yer değiştirmesi gerekir.
Duvar İtme
O halde kuvvet doğrultusunda gerçekleştirilen yer değiştirmeye bilimsel anlamda iş denir diyebiliriz. Tanımdan da anlaşılacağı üzere bilimsel anlamda iş için kuvvet ve yer değiştirme gereklidir. Kuvvet “F” harfi ile gösterilir birimi Newton(N)’dur. Yer değiştirme “x” harfi ile gösterilir, birimi ise metre(m)’dir. Bilimsel anlamda iş “W” ile gösterilir ve;
İş = Kuvvet X Yer değiştirme
W = F . X
formülü ile hesaplanır.
Bilimsel anlamda işin birimi;
W= N.m ‘dir.
Bilimsel anlamda işin birimi aynı zamanda Uluslar Arası Birim Sistemine(SI) göre Joule (J)’dür. O halde 1N’luk kuvvet ile bir cismi 1m yer değiştirdiğimizde 1J’lük iş yapmış sayılırız. Aynı kuvvet ile 5m yer değiştirirsek 5J iş yapmış sayılırız.
Bilimsel anlamda iş; kuvvet ve yer değiştirme ile doğru orantılıdır. Yani uygulanan kuvvetin büyüklüğü ve yer değiştirme miktarı arttıkça yapılan iş de artar. Örneğin; duvar ören usta tuğlaları üst üstte koydukça duvarın yüksekliği artacağından usta tuğlaları her seferinde daha yükseğe çıkaracaktır. Bu da tuğlaların daha fazla yer değiştirmesi demektir. Bu yüzden duvar yükseldikçe ustanın yaptığı iş miktarı da artacaktır.
İş Yer Değiştirme İle Doğru Orantılıdır
II durumda tuğla daha yükseğe çıkarıldığından usta daha fazla iş yapmıştır deriz.
Aşağıdaki görseller bilimsel (fiziksel) anlamda iş yapılan durumlara örnektir.
Bilimsel Anlamda İş Yapılan Durumlar
Örnek: Ahmet market arabasına 20 N kuvvet uygulayarak 50 m boyunca hareket ettiriyor. Buna göre Ahmet’in yaptığı iş kaç J’dür?
Çözüm:
Uygulanan Kuvvet: 20 N
Yer Değiştirme: 50 m
İş: ?
İş = Kuvvet x Yerdeğiştirme
= 20 N x 50 m
= 1000 Nm = 1000 J’dür.
Enerji; İş yapabilme yeteneği olarak tanımlanır. Yani iş yapabilmek için enerjiye ihtiyaç duyarız. Farklı bir deyişle iş yaptığımız zaman enerji harcarız.
İş yaparken enerji harcadığımız gibi, üzerinde iş yaptığımız cisimlere de enerji kazandırırız. Çünkü yapılan iş cisme enerji aktarır.
Kuvvet, İş ve Enerji Yaprak Testlerini indirmek için buraya tıklayınız.
Bir önceki yazımız olan 6. Sınıf Fen Bilimleri Sabit Süratli Hareket Konu Anlatımı başlıklı yazımızda 6. Sınıf Fen Bilimleri Konu Anlatımı, 6. Sınıf Kuvvet ve Hareket ve 6. Sınıf Sabit Süratli Hareket Konu Anlatımı hakkında bilgiler verilmektedir.
5. Sınıf Fen Bilimleri dersi 1. Ünitesinde yer alan Güneş, Dünya ve Ay konusu ile…
5. Sınıf Fen Bilimleri dersi 1. Ünitesinde yer alan Güneş’in Yapısı ve Özellikleri konusu ile…
8. Sınıf Fen Bilimleri dersi 1. Ünitesinde yer alan İklim ve Hava Hareketleri konusu ile…
2022-2023 Eğitim ve Öğretim Yılı 5-6-7-8. Sınıf Seçmeli Bilim Uygulamaları Dersi Ünitelendirilmiş Yıllık Planlarını fenehli.com üzerinden indirebilirsiniz. Seçmeli Bilim…
2022-2023 Eğitim-Öğretim yılı 5-6-7-8. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Ünitelendirilmiş yıllık planlarını fenehli.com üzerinden indirebilirsiniz. 5-6-7-8.…
5. Sınıf Fen Bilimleri dersi 1. Ünitesinde yer alan Ay’ın Hareketleri ve Evreleri konusu ile…
Yorumları Görüntüle
Çok güzel