5. Sınıf Fen Bilimleri Çevre Kirliliği Konu Anlatımı

Çevre Kirliliği

İnsanların sanayileşme, kentleşme ve yaşam kalitesini artırmak için gerçekleştirdikleri faaliyetler sonucu çevrede çeşitli değişiklikler meydana getirirler Bu değişiklikler olumlu sonuçların yanında birçok olumsuz sonuç ortaya çıkarır. Bu olumsuz sonuçların en önemlisi de çevre kirliliğidir. İnsan faaliyetleri sonucunda doğanın ve yaşam alanlarının kirlenmesine çevre kirliliği denir. Çevre kirliliğinin birçok nedeni ve çeşidi vardır.

• Hava kirliliği,
• Su kirliliği ve
• Toprak kirliliği yaygın olan kirlilik çeşitlerindendir.

İnsan faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan kirleticiler havayı kirletiyorsa hava kirliliği, suyu kirletiyorsa su kirliliği, toprağı kirletiyorsa toprak kirliliği vardır.

Kirliliğin temel nedenleri sanayileşme, kentleşme ve yaşam kalitesini artırmak için yapılan faaliyetlerdir. Kirlilik doğal yaşama ve canlı çeşitliliğine zarar verir.

Hava Kirliliği

Hava, Dünya2nın yer kabuğunu saran hava tabakasıdır. İçerisindeki gazlar yeryüzündeki yaşam için çok önemlidir. Hava içerisinde canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli olan oksijen ve karbondioksit gibi gazlar bulunur. Öyle ki hava olmazsa yeryüzündeki hiçbir canlı yaşayamaz. Havanın canlılar için bu kadar önemine rağmen insanlar çeşitli faaliyetler sonucunda havayı kirletmektedir. İnsan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan zararlı atık maddeler havadaki yabancı madde miktarını artırarak canlıların sağlığını olumsuz yönde etkiler. Havadaki zararlı madde miktarının artmasına hava kirliliği denir.

Hava kirliliğinin başlıca nedenleri;

• Ev, işyeri ve fabrika bacalarından havaya salınan zehirli gazlar
• Taşıtların egzozlarından havaya salınan zararlı gazlar
• Taş ocağı gibi yerlerden havaya salınan tozlar ve
• Kalitesiz yakıt (kömür gibi.) kullanımından dolayı bacalardan yayılan zararlı gazlardır.

Hava kirliliği;

• Zehirlenmelere,
• Bronşit ve astım gibi solunum yolu hastalıklarına,
• Dünya’nın aşırı ısınmasına ve dolayısıyla iklim değişikliklerine neden olur.

Hava kirliliğini önlemek için;

• Fabrika bacalarına filtre takılmalıdır.
• Kaliteli yakıt kullanılmalıdır.
• Baca ve soba boruları düzenli olarak temizlenmelidir.
• Toplu taşıma araçları tercih edilmelidir.
• Taşıtların egzozlarından kaynaklı kirliliği azaltmak için kaliteli akaryakıt kullanılmalıdır.
• Güneş ve rüzgâr gibi temiz/yenilenebilir enerji kaynakları kullanılmalıdır.
• Ağaçlandırma ve yeşil alan çalışmaları artırılmalıdır.

Toprak Kirliliği

İnsanların ve diğer canlıların üzerinde yaşadığı yaşam alanı topraktır. Toprak, canlıların yaşamak için tükettiği besinlerin yetiştirildiği yerdir. Toprağın, her türlü zehirli atık ve kirleticiler tarafından kirletilerek doğal özelliğinin bozulmasına toprak kirliliği denir.

Toprak kirliliğine;

• Katı ve sıvı atıkların çevreye atılması,
• Tarım ilaçlarının bilinçsizce kullanılması neden olur.

Toprak kirliliği;

• Canlıların yaşam alanlarının yok olmasına,
• Tarım alanlarının verimsizleşerek yok olmasına,
• Tarımsal ilaçlar nedeniyle insan sağlığının bozulmasına neden olur.

Toprak kirliliğini önlemek için;

• Tarım ilaçları ve gübreler bilinçli bir şekilde kullanılmalıdır.
• Çöpler cam, kâğıt, plastik, metal ve pil gibi gruplandırılarak toplanmalıdır.

Pillerin içerisinde toprak kirliliğine neden olan ağır metaller bulunur. Bu nedenle atık piller diğer atıklardan ayrı olarak atık pil toplama kutularına atılmalıdır.

Atık maddelerin toprağa karışarak yok olma süreleri farklıdır. Örneğin yaklaşık olarak cam şişe 4000 yılda, içecek kutusu 10 yılda, pet şişe 400 yılda, plastik 1000 yılda, gazete 3 ayda, alüminyum 100 yılda, sigara izmariti 2 yılda toprağa karışarak yok olmaktadır. Bu süre içerisinde ise çevre kirliliğine neden olmaktadırlar.

Su Kirliliği

Su, tüm canlıların yaşamlarının devamı için gereklidir. Dünyanın dörtte üçü sudur. Ancak Dünya üzerindeki suyun yaklaşık olarak %2’si içilebilir tatlı sudur. Yani içilebilir su miktarı kısıtlıdır. İnsanların bilinçsiz kullanımı sonucunda da kısıtlı olan içilebilir sular kirlenmekte ve azalmaktadır. İnsan faaliyetleri sonucunda suların kalitesinin azalarak kullanılamaz hale gelmesine su kirliliği denir.

Su kirliliğine;

• Kanalizasyon ve kirli fabrika atık sularının arıtılmadan ve bilinçsizce akarsulara ve denizlere boşaltılması,
• Evsel ve sanayi atıklarından olan deterjan ve sıvı yağ gibi atıkların çevreye bilinçsizce atılması,
• Havaya salınan zehirli gazların yağışlarla yeryüzüne inmesi ve buradan da yer altı sularına karışması,
• Çeşitli kazalar sonucu petrol taşıma tankerlerinin ve gemilerinin denizlere petrol sızdırması,
• Zehirli atık varillerinin okyanus diplerine atılması gibi etkiler neden olur.

Su kirliliği;

• Sıtma, dizanteri, tifo ve kolera gibi salgın hastalıklara,
• İçme suyu sıkıntısının yaşanmasına,
• Akarsu, göl ve denizlerin kirlenmesiyle burada yaşayan çeşitli canlıların zarar görmesine neden olur.

Su kirliliğini önlemek için;

• Fabrika atıklarının zararlarını azaltmak için arıtma tesisleri kurma,
• Kanalizasyon suları için arıtma tesisleri kurma,
• Ekonomik ömrünü tamamlamış olan petrol tankerleri ve gemilerinin kullanımını önleme,
• Yağ atıklarını uygun şekilde depolama gibi önlemler alınmalıdır.

Bir önceki yazımız olan Reosta Nedir? Nasıl ve Nerelerde Kullanılır? başlıklı yazımızda Reosta ve Reostanın Kullanım Alanları hakkında bilgiler verilmektedir.

Google arama terimleri:

• https://www fenehli com/5-sinif-fen-bilimleri-cevre-kirliligi-konu-anlatimi/
• 5 sınıf fen bilimleri ders notları
• akaryakıt toprak kirliliği