6. Sınıf Fen Bilimleri Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler Konu Anlatımı

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler

Maddeler çeşitli nedenlerle farklı değişimler gösterirler. Maddelerdeki değişimler, maddenin yatı taşı olan taneciklerde(atom) farklılaşmaya neden olup olmamalarına göre fiziksel değişim ve kimyasal değişim olarak ikiye ayrılır.

Fiziksel Değişim

Maddelerin taneciklerinde farklılaşma oluşturmayan, sadece görünümünü şeklini ve halini değiştiren değişimlere fiziksel değişim denir. Fiziksel değişimler genellikle;

• Ezilme
• Yırtılma
• Parçalanma
• Hal değişimleri(erime, donma, buharlaşma gibi.)
• Çözünme olayları şeklinde gerçekleşir.

Fiziksel değişim sonunda; renk, tat ve koku gibi maddeyi diğer maddelerden ayıran özellikler ve taneciklerin yapısı değişmez.

Fiziksel değişim sonunda;

• Dış görünüm
• Şekil
• Fiziksel hal((katı, sıvı, gaz)
• Maddenin boşluklu yapısı
• Maddenin taneciklerinin hızı değişir.

Maddelerde meydana gelen fiziksel değişimler sonucu yeni maddeler oluşmaz. Fiziksel değişmede maddenin tanecikleri değişmediği için madde fiziksel olaylarla tekrar eski hâline dönüştürülebilir.

Isı etkisiyle(hal değişimi) meydana gelen fiziksel değişim örnekleri

• Suyun donması
• Demirin erimesi
• Kolonyanın buharlaşması
• Yağmur, kar, dolu yağması
• Mumun erimesi
• Tereyağının erimesi

Fiziksel etkilerle şekil ve görünüm değişimi meydana getiren fiziksel değişim örnekleri

• Kâğıdın yırtılması
• Balonun patlaması
• Pencere camının kırılması
• Elmanın dilimlenmesi
• Kömürün parçalanması

Çözünme ile meydana gelen fiziksel değişim örnekleri

• Şekerin suda çözünmesi
• Sulu boyanın suyu renklendirmesi
• Tuzun yemekte çözünmesi

Kimyasal Değişim

Maddelerin taneciklerinde farklılaşma oluşturan, tamamen farklı ve yeni bir madde oluşturan değişimlere kimyasal değişim denir. Kimyasal değişimle maddelerin hem görünümleri hem de yapıları değişir. Kimyasal bir değişim sonucu yeni bir madde oluşur. Bu nedenle kimyasal değişme olmadan önceki madde ile kimyasal değişim sonucu oluşan madde birbirinden farklıdır. Maddenin renk, koku ve tat gibi ayırt edici özellikleri değişir.

Kimyasal değişim sonucu yeni bir madde oluştuğu için maddeler fiziksel yollarla eski hâline dönüştürülemez. Ayrıca kimyasal değişim sonucunda oluşan yeni maddeler, kendisini oluşturan maddelerin özelliklerini taşımaz. Maddelerde meydana gelen;

• Yanma
• Ekşime
• Küflenme
• Paslanma
• Çürüme gibi olaylar kimyasal değişimlere örnek olarak verilebilir.

Maddelerdeki kimyasal değişimin en iyi göstergeleri değişim sırasında;

• Isı ve
• Işık açığa çıkmasıdır.

Yani bir olay sonunda ısı ve ışık açığa çıkıyorsa bu olayda kimyasal değişim vardır diyebiliriz. Kimyasal değişimler bazen istemediğimiz durumlara yol açabilir. Örneğin maddelerin çürümesi, bozulması ve paslanması gibi olaylar genellikle istenmeyen kimyasal değişimlerdir.

Isı, ışık veya diğer maddelerin etkisiyle meydana gelen kimyasal değişim örnekleri

• Sütün ekşimesi
• Demirin paslanması
• Benzinin yanması
• Ekmeğin küflenmesi
• Kirazın çürümesi
• Kâğıdın, odunun, kömürün yanması
• Sütün mayalanması sonucu yoğurt ve peynir elde edilmesi

Her kimyasal değişim aynı zamanda bir fiziksel değişimdir. Ancak her fiziksel değişim bir kimyasal değişim değildir.

Bir önceki yazımız olan 7. Sınıf Fen Bilimleri Moleküller Konu Anlatımı başlıklı yazımızda 7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Notları, 7. Sınıf Fen Bilimleri Konu Anlatımı ve Basit Yapılı Molekül hakkında bilgiler verilmektedir.